Bestanden versleuteld en een losgeldbrief op het scherm? Zo isoleer je de besmetting, wie je meldt, waarom je niet zomaar betaalt en hoe je herstelt.
Bij ransomware haal je eerst de besmette apparaten van het netwerk, zonder ze uit te zetten. Daarna bel je hulp, meld je het bij de politie en bij de Autoriteit Persoonsgegevens als er persoonsgegevens geraakt kunnen zijn, en herstel je uit een schone back-up. De overheid raadt af losgeld te betalen.
Je herkent ransomware aan bestanden die niet meer open gaan, vreemde bestandsextensies en een tekstbestand of scherm met een betaalverzoek. Vaak zijn de aanvallers al dagen of weken binnen voordat ze toeslaan, en proberen ze ook je back-ups te raken. Rust en volgorde zijn nu belangrijker dan snelheid in het wilde weg.
Menunamen kunnen per versie of toestel iets anders heten. Loop de stappen op volgorde af en stop zodra het werkt.
Trek de netwerkkabel eruit en zet wifi uit op elk apparaat dat versleutelde bestanden toont. Laat de computer aan staan als het kan: in het geheugen staan soms sporen die later helpen. Koppel ook externe schijven en een NAS los.
Koppel back-upschijven direct los en log nergens in met je beheerdersaccount op een mogelijk besmette computer. Controleer vanaf een schoon apparaat of je cloud- en offline back-ups nog intact zijn.
Maak foto's van het losgeldbericht en noteer tijden, welke apparaten getroffen zijn en wat je hebt gedaan. Bel je IT-partner. Heb je een cyberverzekering, meld het dan meteen; die heeft vaak een vast incidentteam.
Begin met beheerdersaccounts, mail en Microsoft 365 of Google Workspace. Log alle sessies uit en controleer of er nieuwe beheerders of doorstuurregels zijn bijgekomen.
Doe aangifte bij de politie. Kunnen persoonsgegevens zijn ingezien of gestolen, dan meld je het binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens; zie Datalek melden. Val je onder NIS2, meld het dan ook bij je sectorale meldpunt.
Betalen geeft geen zekerheid dat je je bestanden terugkrijgt of dat gestolen gegevens niet toch openbaar worden. Kijk eerst op No More Ransom of er een gratis ontsleutelaar bestaat voor jouw variant.
Zet systemen opnieuw op of herstel uit een back-up van vóór de inbraak. Zoek uit hoe de aanvallers binnenkwamen, bijvoorbeeld een gestolen wachtwoord zonder tweestapsverificatie of een niet bijgewerkte server, en sluit dat voordat je weer online gaat.
Let op: Betaal nooit losgeld vanuit paniek en zonder overleg met politie, verzekeraar en je IT-partner. Een ontsleutelaar van de aanvallers werkt bovendien niet altijd.
Voorbereiden kost een fractie van herstellen. Na een incident, of liever ervoor, kijken we naar de zwakke plekken.
Kom je er met deze stappen niet uit, of wil je het liever niet zelf doen? We kijken online mee of komen langs. Hulp op afstand kost €20 per uur; komen we langs, dan is de prijs op aanvraag. Je weet vooraf waar je aan toe bent.
Schrijf kort wat er misgaat en wat je al hebt geprobeerd. Kies of we bellen, online meekijken of langskomen.
Liever niet. Koppel hem los van het netwerk en laat hem aan staan, tenzij de versleuteling nog doorloopt en je geen andere manier hebt om die te stoppen.
Betalen is in Nederland niet verboden, maar politie en overheid raden het af. Het financiert nieuwe aanvallen en geeft geen garantie.
Dat hangt af van de schade en de kwaliteit van je back-ups. Met een goede, geteste offline back-up gaat het veel sneller dan zonder.
Tweestapsverificatie overal, updates automatisch, beheerrechten beperkt, en een 3-2-1-back-up met één offline kopie.
Ja, bij het isoleren, het beoordelen van de back-ups, het schoon opnieuw opzetten en het dichtzetten van het lek. Bel ons direct.
Hulp nodig van een mens? IT-beveiliging in jouw plaats · IT-consultancy · Microsoft 365-hulp · Alle oplossingen
Website: IT Live