Blauw scherm met IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL of DRIVER_IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL? Meestal een stuurprogramma of werkgeheugen. Zo vind je de driver, test je het RAM en los je het op.
Deze stopcode betekent dat een stuk code in de kern van Windows, bijna altijd een stuurprogramma, geheugen probeerde te gebruiken op een moment of op een adres waar dat niet mag. IRQL staat voor ‘interrupt request level’: het prioriteitsniveau waarop code op dat moment draait. Op een hoog niveau mag een driver alleen geheugen aanraken dat gegarandeerd in het werkgeheugen staat. Doet hij dat toch, of gebruikt hij een ongeldig adres, dan stopt Windows met IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL (0x0000000A).
Er bestaat een nauw verwante variant: DRIVER_IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL (0x000000D1). Daarbij staat er vaak een bestandsnaam op het scherm bij What failed, bijvoorbeeld ndis.sys of tcpip.sys (netwerk), nvlddmkm.sys (NVIDIA-videokaart) of een bestand van je wifi- of opslagstuurprogramma. Die naam wijst naar het onderdeel waar je moet zoeken. Let op: het is het bestand dat op dat moment actief was, niet altijd de echte schuldige, maar het is wel het beste beginpunt.
De gebruikelijke oorzaken: een verouderd of net bijgewerkt stuurprogramma (vaak netwerk, wifi, beeld of VPN-software), een geheugenmodule die fouten maakt, overklokken of een te scherp ingesteld geheugenprofiel, en soms beveiligingssoftware die diep in het netwerkverkeer meekijkt.
IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL, met of zonder DRIVER_ ervoor.Menunamen kunnen per versie of toestel iets anders heten. Loop de stappen op volgorde af en stop zodra het werkt.
Kijk op je foto of in Betrouwbaarheidscontrole (perfmon /rel) welk .sys-bestand genoemd wordt. Zoek de naam op om te zien bij welk apparaat of programma hij hoort: netwerk, wifi, beeld, geluid, opslag of beveiligingssoftware. Zonder bestandsnaam begin je bij stap 2 en 3.
perfmon /relOpen Apparaatbeheer (rechtsklik op Start). Open het apparaat dat bij het bestand hoort, bijvoorbeeld onder Netwerkadapters of Beeldschermadapters, en kies op het tabblad Stuurprogramma de knop Vorig stuurprogramma. Is die knop grijs, dan is er geen eerdere versie bewaard; ga dan naar stap 3.
Haal het stuurprogramma van de website van de fabrikant van je laptop of moederbord, of van de fabrikant van de kaart zelf. Gebruik geen ‘driver-updater’-programma’s; die installeren soms verkeerde versies. Gaat het om een netwerkadapter, dan kun je het apparaat ook in Apparaatbeheer verwijderen en de pc herstarten; Windows plaatst dan opnieuw een stuurprogramma.
VPN-programma’s, firewalls en antivirus van derden installeren eigen netwerkstuurprogramma’s. Wijst het genoemde bestand daarnaar, of crasht het vooral tijdens netwerkverkeer, verwijder dat programma dan tijdelijk via Instellingen › Apps. Windows-beveiliging neemt de bescherming dan over. Blijven de crashes weg, installeer dan de nieuwste versie of kies een alternatief.
Typ mdsched.exe in Start en kies Nu opnieuw opstarten en controleren op problemen. Tijdens de test kun je met F1 de uitgebreide test kiezen; die duurt langer maar vindt meer. Na het inloggen toont Windows de uitslag; staat die er niet, kijk dan in Logboeken onder Systeem bij de bron MemoryDiagnostics-Results. Bij fouten is een geheugenmodule waarschijnlijk defect.
mdsched.exeHeb je de processor of het geheugen overgeklokt, of in het BIOS een geheugenprofiel als XMP of EXPO aangezet, zet dan alles terug naar de standaardwaarden en test opnieuw. Ook fabrieksmatig ‘overgeklokte’ instellingen kunnen op een bepaalde combinatie van onderdelen net instabiel zijn. Weet je niet wat je in het BIOS doet, sla deze stap over.
Laat Windows Update alle updates installeren, inclusief stuurprogramma’s onder Geavanceerde opties › Optionele updates. Voer daarna in een Opdrachtprompt als administrator DISM en sfc uit en herstart.
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
sfc /scannowLet op: Werk een BIOS of firmware alleen bij met de officiële tool van de fabrikant, met de laptop aan de lader, en onderbreek het nooit. Een mislukte BIOS-update kan de pc onbruikbaar maken.
.sys-naam zegt je niets en de crashes blijven terugkomen na het bijwerken van de bekende drivers.Kom je er met deze stappen niet uit, of wil je het liever niet zelf doen? We kijken online mee of komen langs. Hulp op afstand kost €20 per uur; komen we langs, dan is de prijs op aanvraag. Je weet vooraf waar je aan toe bent.
Schrijf kort wat er misgaat en wat je al hebt geprobeerd. Kies of we bellen, online meekijken of langskomen.
Beide gaan over code die op een te hoog prioriteitsniveau ongeldig geheugen gebruikt. Bij de DRIVER-variant heeft Windows het bij een stuurprogramma kunnen plaatsen, en vaak staat de bestandsnaam erbij.
Niet per se. Vaker is het een stuurprogramma. Doe de geheugentest; vindt die niets en wijst de foutmelding steeds naar hetzelfde .sys-bestand, dan is de driver de verdachte.
Meestal niet. Dat zijn Windows-netwerkonderdelen waar netwerk-, wifi- en VPN-stuurprogramma’s aan vastzitten. Werk eerst die stuurprogramma’s bij of verwijder de VPN- of beveiligingssoftware tijdelijk.
Hulp nodig van een mens? Computerhulp aan huis · Hulp op afstand · IT-support in jouw plaats · Alle oplossingen