Blauw scherm met stopcode CRITICAL_PROCESS_DIED? Een onmisbaar Windows-proces is gestopt. Zo herstel je systeembestanden, controleer je de schijf en draai je updates terug.
Windows draait een aantal processen die het absoluut nodig heeft om te kunnen werken, bijvoorbeeld de processen die het aanmelden, de diensten en de schermsessies regelen. Die zijn als kritiek gemarkeerd. Stopt zo’n proces onverwacht, of raakt het beschadigd, dan kan Windows niet veilig verder en volgt het blauwe scherm met CRITICAL_PROCESS_DIED (foutcode 0x000000EF).
De stopcode zegt dus vooral wát er misging (een onmisbaar onderdeel viel weg), niet waaróm. De gebruikelijke oorzaken zijn: beschadigde systeembestanden, bijvoorbeeld na een afgebroken update of een stroomstoring; een stuurprogramma dat een kritiek proces laat vastlopen; een schijf met leesfouten, waardoor Windows zijn eigen bestanden niet goed kan inlezen; en minder vaak malware of beveiligingssoftware die een systeemproces blokkeert.
Omdat het meestal om systeembestanden of de schijf gaat, zijn de reparatiestappen voor deze code anders dan bij geheugenfouten zoals MEMORY_MANAGEMENT. Voor algemene uitleg over blauwe schermen zie blauw scherm met stopcode.
CRITICAL_PROCESS_DIED, vaak zonder .sys-naam erbij..sys bij en een andere stopcode, kies dan de pagina van die code via het overzicht.Menunamen kunnen per versie of toestel iets anders heten. Loop de stappen op volgorde af en stop zodra het werkt.
Haal USB-sticks, externe schijven, docks en recent aangesloten apparaten weg en herstart. Is de crash eenmalig na een update of stroomstoring, dan kan het hierbij blijven. Komt hij terug, ga dan verder.
Crasht Windows zo snel dat je niets kunt doen, start dan in de veilige modus: Instellingen › Systeem › Herstel › Geavanceerd opstarten › Nu opnieuw opstarten, dan Problemen oplossen › Geavanceerde opties › Opstartinstellingen › Opnieuw opstarten en toets 5 (veilige modus met netwerk). Start Windows niet meer, dan opent de herstelomgeving meestal vanzelf na drie mislukte pogingen. De stappen hieronder werken ook in de veilige modus.
Open Opdrachtprompt als administrator (typ cmd in Start, rechtsklik, Als administrator uitvoeren). Voer eerst DISM uit: dat repareert de reservekopie van systeemonderdelen waaruit Windows zichzelf herstelt, zo nodig via Windows Update. Voer daarna sfc /scannow uit; dat vergelijkt de systeembestanden met die reservekopie en vervangt beschadigde bestanden. Volgorde is belangrijk: sfc kan niet goed herstellen uit een beschadigd archief. Herstart na afloop.
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
sfc /scannowTyp in dezelfde Opdrachtprompt chkdsk C: /f. Omdat Windows zelf op C: draait, vraagt chkdsk of de controle bij de volgende herstart mag; antwoord J (Engelse Windows: Y) en herstart. De controle loopt dan vóór Windows start. Meldt hij beschadigde sectoren of moet hij veel herstellen, maak dan direct een back-up: de schijf is waarschijnlijk aan vervanging toe.
chkdsk C: /fBegon het na een update, ga dan naar Instellingen › Windows Update › Updategeschiedenis › Updates verwijderen. Start Windows niet meer, kies dan in de herstelomgeving Problemen oplossen › Geavanceerde opties › Updates verwijderen › Meest recente kwaliteitsupdate verwijderen. Je bestanden blijven staan.
Open Apparaatbeheer (rechtsklik op Start) en kijk of er apparaten met een geel uitroepteken staan. Heb je net een stuurprogramma bijgewerkt, gebruik dan op het tabblad Stuurprogramma de knop Vorig stuurprogramma. Haal anders de nieuwste stuurprogramma’s, vooral voor opslag, chipset en beeld, van de website van de fabrikant van je laptop of moederbord. Laat daarna ook een volledige scan doen in Windows-beveiliging.
Weet je dat het een paar dagen geleden nog goed ging, gebruik dan Systeemherstel: typ rstrui in Start of kies in de herstelomgeving Geavanceerde opties › Systeemherstel. Kies een herstelpunt van vóór de problemen. Documenten blijven staan; programma’s en stuurprogramma’s die je daarna installeerde, verdwijnen.
rstruiHelpt niets, dan is een herstelinstallatie de volgende stap: Windows wordt opnieuw geplaatst terwijl je bestanden en meeste programma’s blijven staan. In recente Windows 11-versies vind je onder Instellingen › Systeem › Herstel een optie om de huidige versie via Windows Update opnieuw te installeren. Kies níét voor Deze pc opnieuw instellen met Alles verwijderen zonder back-up.
Let op: Bewaar geen enkel bestand alleen op deze pc zolang de crashes doorgaan. Zet belangrijke documenten zo snel mogelijk op een externe schijf of in de cloud; zie back-up maken.
Kom je er met deze stappen niet uit, of wil je het liever niet zelf doen? We kijken online mee of komen langs. Hulp op afstand kost €20 per uur; komen we langs, dan is de prijs op aanvraag. Je weet vooraf waar je aan toe bent.
Schrijf kort wat er misgaat en wat je al hebt geprobeerd. Kies of we bellen, online meekijken of langskomen.
Een onderdeel van Windows dat altijd moet blijven draaien, is gestopt. Windows stopt dan zelf om erger te voorkomen.
Meestal niet. DISM, sfc, het verwijderen van de laatste update of Systeemherstel lossen het vaak op. Een herstelinstallatie met behoud van bestanden is de laatste stap vóór een schone installatie.
Het kan, maar het is niet de meest gebruikelijke oorzaak. Een volledige scan in Windows-beveiliging hoort wel bij de stappen; zie ook virus verwijderen.
sfc herstelt bestanden uit een lokaal archief. Is dat archief zelf beschadigd, dan repareert DISM het eerst, zodat sfc daarna de goede bestanden kan terugzetten.
Hulp nodig van een mens? Computerhulp aan huis · Hulp op afstand · IT-support in jouw plaats · Alle oplossingen